Bruggen bouwen : ‘ Hoe doe je dat?’

Samenwerken en met elkaar denken brengt je verder dan als je het alleen doet ……. Maar hoe dan als het geloof betreft?

Onlangs werd er door Stichting Samen Voor Ede een thema avond georganiseerd welke inging op het slaan van bruggen tussen mensen met een verschillende geloof achtergrond. Ennis Odaci ( islamitische achtergrond) en Herman Koetsier(christelijke achtergrond)  zijn door hun gezamenlijk optrekken  een sprekend voorbeeld hoe dat moet! Zij hebben  deze avond de discussie, die dus uitging boven een bepaald geloof, geleid.

Gelukkig werd  niet ingegaan op de verschillen maar meer op de overeenkomsten tussen de geloven. Deze overeenkomsten zijn een basis om meer met elkaar in gesprek te gaan, naar elkaar te luisteren en te ervaren dat je dichter bij elkaar staat dan gedacht.

Er werd daarbij gezocht naar een gemeenschappelijke noemer, die voor alle mensen van belang is. De universele rechten van de mens is zo’n gemeenschappelijke noemer. Waarden als geweldloosheid,  erkenning van individualiteit, gelijkberechting zijn voorbeelden hebben een universeel karakter. Deze waarden zijn ook zou je kunnen zeggen geloof overstijgend.

Ook werd een belangrijke factor genoemd die de mens-mens verhouding momenteel moeilijk maakt. Steeds meer en zeker ook  in de Westerse wereld  worden mensen gezien als economische eenheden en opereren ze ook als zodanig. De vrije markt gedachte is doorgeschoten. Het holt de moraliteit en de ethiek en humaniteit uit. De stelling werd dan ook door de inleiders  neergelegd dat het bruggen bouwen in de huidige economische constellatie lastig is en verbindingen leggen soms onmogelijk maakt. Nodig is een revival van de moraliteit!

De avond met een gemêleerd gezelschap was zinvol en inspirerend en benadrukte nogmaals het belang van met elkaar in plaats van over elkaar praten. Tenslotte werd er voor gepleit meer ‘ de ander ‘ op te zoeken en te ont-moeten!

Symion hecht veel waarde aan samenwerken en richt zich daarbij onder andere ook specifiek op culturele diversiteit.  Samenwerken betekent  met verschillen tussen mensen om kunnen gaan. Dat is niet iedereen gegeven en bovendien is het lang niet makkelijk.  Verschillen tussen mensen kunnen zich op velerlei vlak voordoen (etnisch, geloof, cultuur, etc.). Dat niet alleen

Remko Steen Symion


Culturele verschillen overbruggen


“Ik heb een aantal keren de huisarts gebeld en gevraagd om de klachten van mijn moeder over haar been niet alleen te bespreken, maar het been en de knie ook te betasten op pijnplekken. Daarmee  voelt mijn moeder zich veel meer serieus genomen.”


In gesprek

In het gesprek van huisarts of POH met een patiënt, is het er niet alleen belangrijk dat de patiënt de woorden kent. Het is wenselijk om te toetsen of de patiënt de betekenis en invulling van de woorden kent zoals deze zijn bedoeld. Tweerichtingsverkeer tijdens het consult is daarvoor noodzakelijk. Tegelijkertijd bevindt zich hier een knelpunt, omdat een belangrijk deel van de patiënten met een migratieverleden heeft geleerd dat het niet respectvol is om een meerdere, iemand die veel kennis heeft, tegen te spreken.


Ja zeggen, betekent niet altijd ja.

‘Ja’ betekent lang niet altijd dat de patiënt het met de huisarts eens is, of dat men zich aan de afspraak houd. ‘Ja’ heeft ook de betekenis van respect of ‘insh Allah’, ‘bij Godswil’ vrij vertaald ‘we zullen zien’. Deze betekenis is voor de huisarts of POH moeilijk te onderscheiden van de ‘ja’ zoals zij die gewend zijn. Wat ook een rol speelt is dat veel migranten opgegroeid zijn in een collectief systeem. Daardoor zijn zij minder goed in het geven van een persoonlijke mening. Zo ontstaat de indruk dat de patiënt geen duidelijke persoonlijke mening heeft. Men heeft deze echter wel en daarmee een verwachting, maar spreekt deze minder gemakkelijk uit.


Andere vraagstelling

Verwachtingen spelen een belangrijke rol in de communicatie en kunnen leiden tot weerstand en afstand tussen huisarts en patiënt. ‘Wat kan ik voor u doen?’, ‘Wat verwacht u van mij?’, ‘Zegt u het eens!’, ‘Wat denkt u zelf?’; deze vragen geven patiënten met een migratieverleden het gevoel dat de huisarts niet kundig is, waarbij het vertrouwen in de huisarts daalt. Zij vinden het ongepast dat de huisarts zulke vragen stelt, omdat men deze manier van gesprekken voeren niet kent. Een betere opening van het gesprek kan zijn; ‘Hoe gaat het met u?’ (zorg voor laaggeletterden, migranten en sociaal kwetsbaren, nhg / Pharos 2016).


Neem een omweg

Nodig de patiënt, via een omweg, uit om te vertellen wat de verwachtingen zijn. Daarvoor kunnen vragen gesteld worden als; ‘Zijn er in de familie of onder vrienden mensen met deze klachten en hoe zijn zij behandeld’. Of ‘Wie in de familie weet van deze klachten en wat heeft die persoon er over gezegd’. Deze vragen bieden de patiënt en huisarts of POH de ruimte om over de verwachtingen van de patiënt te praten. Voor Nederlandse begrippen lijkt dit een omweg, maar ook via een omweg bereik je de bestemming. Daarbij is de kans groot dat de omweg informatie oplevert die je via de kortste weg niet had gehoord. Voor meer kennis en handvatten om culturele verschillen te overbruggen, neem contact op met info@symion.nl of bekijk de site www.symion.nl//VARIIS.